Historia pierwotnych krawatów

Pomimo chust używanych jeszcze przed naszą erą, pierwsze wersje współczesnego krawata zostały zapoczątkowane dopiero w okresie wojny trzydziestoletniej (1618-1648). Podczas walki z Habsburgami król Francji Ludwik XIII wsparł się pułkami kawalerii chorwackiej, której najemnicy nosili wiązane na szyjach chusty. Francuscy przeciwnicy broni również przejeli ten zwyczaj. Krawaty z tamtych czasów były ozdobne i jednocześnie praktyczne; różniły się od krez (fałdowny kołnierz) tym, że nie trzeba było ich prać, prasować ani krochmalić, a także dawały większą swobodę ruchów.

Karol II w krawacie uszytym według zaszczepionej przez siebie w Anglii mody francuskiej

Karol II w krawacie uszytym według zaszczepionej przez siebie w Anglii mody francuskiej

We francji tuż po wojnie wsród dandysów (elegantów) i dworzan przyjęła się nowa moda. W angli natomiast krawat zaistniał wraz z przywróceniem monarchii i przejęciem tronu przez Karola II, wracającego z dziewięcioletniego wygnania na francuskim dworze u Ludwika XIV. Kolejna dekada sprzyjała rozpowszechnianiu się krawata, który pojawił się w Angli, a nawet w koloniach po drugiej stronie Atlantyku.

Spoglądając do oksforzkiego słownika można wywnioskować, że etymologia słowa „krawat” (cravat) wywodzi się od Chorwatów (Croat), choć tak naprawdę historia wygląda trochę inaczej. We Francji już w XIV używano słowa „krawat”, a we Włoszech w wieku XVI. Eustache Deschamps (ok. 1340-1407), średniowieczny pisarz francuski, użył w jednej ze swych ballad wyrażenia faites restraindre sa cravate (zaciągnij mu mocniej krawat). Co do rodowodu słowa to nie możemy mieć pewności, lecz możemy z całą pewnością stwierdzić, że krawat pochodzi od dzielnych chorwackich najemników wojujących z Habsburgami w wojnie trzydziestoletniej.

Wilhelm Orański w steinkerku, ok. 1692 r.

Wilhelm Orański w steinkerku, ok. 1692 r.

Pierwotne krawaty to pasy koronki, muślinu lub batystu przystrojone na końcach tasiemką. Okręcano je dookoła szyi jedno lub dwukrotnie i wiązano z przodu, tak aby dwa końce zwisały swobodnie. Randle Holme w swojej książce Akademia Herbu i zbroi (Academy of Armoury and Blazon) z 1688 tak opisał krawaty: „Są to po prostu przydługie ręczniki, które owija się wokół kołnierza i wiąże z przodu w kokardę”. Przedstawiony według Randle’a opis był jednym ze sposobów wiązania krawata, lecz wiązano go również w węzeł ruchomy (zwany też ławkowym) albo łączono dwa końce za pomocą wstążki. Natomiast François Chaille w Księdze krawatów (The Book of Ties) napisał: „Łatwo powiedzieć, ale prawidłowe zawiązanie krawata wymaga nie lada zręczności i wprawy”. Dobry efekt nie był zasługą wykonania skomplikowanego węzła, lecz węzła ruchomego (półsztyku), który był równie nie skomplikowany jak dzisiejszy węzeł prosty.

Pozycja krawata jako elementu eleganckiego stroju wśród Europejczyków i Amerykanów pod koniec XVII była już niepodważalna. Według Chaille mogło to być spowodowane po części ochłodzeniem się klimatu na przełomie XVII i XVIII wieku, zwłaszcza że jak sądzono, tzw. mała epoka lodowcowa była efektem spadku aktywności słonecznej z lat 1645-1715. Takie tłumaczenie popularności krawata wydaj się dość przekonywujące, szczególne jeśli przypomnieć sobie argumenty starożytnych Rzymian.

Podczas ostatniej dekady XVII wieku w Anglii narodziła się nowa moda wiązania krawata – steinkerk. Jego nazwa wywodzi się od rozegranej w 1692 roku bitwy pomiędzy Anglikami a Francuzami pod wsią Steenkerk we Flandrii. Podczas tej bitwy Francuzi znaleźli się w poważnych tarapatach przez co nie mieli nawet czasu prawidłowo zawiązać sobie krawatów. Węzeł steinkerk wiązano lużno na długich krawatach przypominających szale, których końce przystrojone były koronką bądź frędzlami. Moda na Steinkerk błyskawicznie się rozpowszechniła i utrzymała się w Europie do lat dwudziestych XVIII wieku, w Ameryce natomiast do końca XVIII stulecia.

Leave a Reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *